Een ad hoc-hypothese is een een hypothese die werd gemaakt om een antwoord te geven op feiten die een theorie weerleggen. Ad hoc-hypotheses zijn gemeengoed in paranormaal onderzoek en in het werk van pseudowetenschappers. Bijvoorbeeld, het is bekend dat ESP-onderzoekers verkondigen dat de vijandige gedachten van toeschouwers gevoelige instrumenten onbewust beïnvloeden. Ze zeggen dat deze vijandige gevoelens het hen onmogelijk maakt om een positief ESP-experiment te herhalen. Het herhalen van een experiment is van essentieel belang om de geldigheid van een theorie te bevestigen. Als deze opwerping ernstig wordt genomen, dan kan uiteraard geen enkel ESP-experiment ooit mislukken. Wat ook de resultaten zijn, er kan altijd worden beweerd dat ze werden beïnvloed door paranormale krachten van zij die worden getest of van anderen die niet worden getest.

Martin Gardner, een populaire Amerikaanse wiskundige en wetenschapsschrijver, meldt dat dit soort ad hoc-hypotheses een belachelijk hoogtepunt bereikte bij parafysicus Helmut Schmidt. Die plaatste kakkerlakken in een doos waar ze zichzelf elektrische schokken konden geven. Men zou aannemen dat kakkerlakken niet graag schokken krijgen en zichzelf eerder toevallig schokken zouden geven, indien kakkerlakken uit ervaring kunnen leren. De kakkerlakken gaven zichzelf echter meer schokken dan voorspeld. Schmidt besloot dat "omdat hij kakkerlakken haatte, het misschien zijn paranormale kracht was die dit had beïnvloed!"

Ad hoc-hypotheses worden heel vaak gebruikt ter verdediging van de pseudowetenschappelijke bioritmetheorie. Bijvoorbeeld, er zijn heel wat mensen die niet passen in het voorspelde patroon van de bioritmetheorie. In plaats van dit feit te aanvaarden als een weerlegging van de theorie, wordt een nieuwe categorie mensen bedacht: de aritmische mensen. Kortom, elke keer een theorie niet lijkt te werken, wordt het bewijs van het tegendeel systematisch verworpen. Aanhangers van de bioritmetheorie beweerden dat de theorie kon worden gebruikt om het geslacht te voorspellen van nog ongeboren kinderen. Maar W.S. Bainbridge, een professor sociologie aan de Universiteit van Washington, toonde aan dat men met de bioritmetheorie een kans had van 1 op 2 dat geslacht te bepalen, net zoals bij het opwerpen van een munt. Een expert in bioritme probeerde, zonder succes overigens, de geslachten van de kinderen in de studie van Bainbridge te voorspellen . De echtgenote van de expert suggereerde Bainbridge een interessante ad hoc-hypothese, namelijk dat de gevallen waarin de theorie fout bleek te zijn waarschijnlijk heel wat homoseksuelen bevatte die een onbepaalde seksuele identeit hadden!

Astrologen gebruiken heel graag statistische gegevens en analyses om indruk te maken op ons met de wetenschappelijke aard van astrologie. Uiteraard loopt een wetenschappelijke analyse van de statistische gegevens niet altijd goed af voor de astroloog. In die gevallen kan de astroloog de gegevens toch laten passen in het astrologische model door de ad hoc-hypothese dat diegenen die niet in het model passen andere, onbekende invloeden ondergaan die de invloed van de dominante planeten tegengaan.

Het zijn niet enkel pseudowetenschappers die gebruik maken van ad hoc-hypotheses. Een andere soort ad hoc-hypothese komt voor in de wetenschap wanneer een nieuwe wetenschappelijke theorie wordt voorgesteld die in tegenspraak is met een bewezen theorie en die geen essentieel verklaringsmechanisme bevat. Een ad hoc-hypothese wordt dan gebruikt om te verklaren wat de nieuwe theorie niet kan verklaren. Bijvoorbeeld, toen Wegener zijn theorie van continentverschuivingen voorstelde, kon hij niet uitleggen hoe die continenten zich verplaatsen. Er werd geopperd dat zwaartekracht de kracht was achter de beweging der continenten, hoewel er geen wetenschappelijk bewijs was voor dit standpunt. Wetenschappers bewezen dat de zwaartekracht te zwak was om verantwoordelijk te zijn voor de beweging van continenten. Alexis du Toit, een Zuid-Afrikaanse verdediger van de theorie van Wegener, stelde dat het radioactieve smelten van de oceaanbodem aan de grenzen van de continenten het mechanisme was dat continenten deed bewegen. Stephen Jay Gould, een Amerikaans paleontoloog, geoloog en evolutiebioloog, merkte op dat "deze ad hoc-hypothese niet bijdroeg aan de geloofwaardigheid van de speculatie van Wegener". (Gould, p. 160)

Ten slotte, het verwerpen van verklaringen die een beroep doen op het occulte, bovennatuurlijk of paranormale krachten ten voordele van eenvoudiger en meer geloofwaardige verklaringen, noemt men het toepassen van het scheermes van Occam. Het is niet hetzelfde als het opstellen van ad hoc-hypotheses. Bijvoorbeeld, veronderstel dat ik u in een winkel betrap op het stelen van een uurwerk. U zegt dat u het niet heeft gestolen. Ik vraag u om uw zakken leeg te maken. U gaat akkoord en haalt er een uurwerk uit. Ik zeg: "Aha! Ik had gelijk. U heeft het uurwerk gestolen." U antwoordt dat u het uurwerk niet heeft gestolen, maar u geeft toe dat het zich niet in uw zak bevond toen u de winkel binnenkwam. Ik vraag u om te verklaren hoe het uurwerk in uw zak terechtkwam en u zegt dat u gebruikt maakte van telekinese: u gebruikte uw gedachten om het uurwerk het uurwerk vanuit de glazen kast te verplaatsen naar uw zak. Ik vraag u om dat te herhalen met een ander uurwerk en u gaat akkoord. U mag proberen wat u wil, u zal er niet in slagen om op wonderbaarlijke manier een uurwerk in uw zak te laten verschijnen. U zegt dat er te veel druk op u wordt uitgeoefend en dat er teveel slechten vibraties in de lucht zijn opdat u uw krachten zou kunnen gebruiken. Daarmee heeft u een ad hoc-hypothese gegeven om te verklaren wat een goede weerlegging is van uw bewering. Mijn hypothese dat het uurwerk zich in uw zak bevindt omdat u het heeft gestolen, is geen ad hoc-hypothese. Ik verkies een geloofwaardige verklaring te geloven boven een ongeloofwaardige. Op dezelfde manier zal ik bij de keuze tussen geloven dat mijn hoofdpijn vanzelf wegging of dat het wegging omdat een verpleegster haar handen over de mijne bewoog terwijl ze een mantra zong, altijd kiezen voor de eerste verklaring.

Het is altijd redelijker om het scheermes van Occam toe te passen dan speculatieve ad hoc-hypotheses op te stellen alleen maar om de mogelijkheid van iets bovennatuurlijks of paranormaals te behouden.