Het basisidee van de klasseke chiropraktijk is dat "subluxaties" de voornaamste oorzaak vormen van de meeste medische problemen. Volgens de chiropraktijk is een "subluxatie" een ontwrichting van de ruggewervel die de zenuwsignalen van de hersenen zou storen. Er is echter geen enkel wetenschappelijk bewijs voor subluxaties van de ruggewervel en artsen zoals ortopedische chirurgen, neurochirurgen en radiologen hebben ze nog nooit waargenomen. Chiropractici menen dat ze de zenuwsignalen kunnen herstellen en bijgevolg gezondheidsproblemen kunnen genezen door de ontwrichtingen bij te stellen. Dit idee werd voor het eerst in 1895 geopperd door D.D. Palmer, een kruidenier uit het Amerikaanse Davenport (staat Iowa), en aanhanger van het vitalisme, die meende dat intelligente energie informatie doorstuurde naar de verschillende lichaamsdelen. Er is geen wetenschappelijk bewijs voor deze ideeën. Hoewel chiropractici verkondigen dat er duizenden onderzoeken zijn die de doeltreffendheid van ruggewervelmanipulatie bewijzen, komt het "bewijs" grotendeels van getuigenissen van mensen die verklaren geholpen te zijn door manipulatie. Of ze geholpen werden omdat zenuwen "gedeblokkeerd" waren, werd niet vastgesteld. En er bestaat geen manier om na te gaan of een zogenaamde intelligente energie aanwezig is, laat staan door manipulatie wordt beïnvloed. De meeste getuigenissen kwamen van mensen die geloven dat hun rugpijn verlicht werd door ruggewervelmanipulatie. Of de manipulatie meer doeltreffend is dan een rugmassage, hete crèmes, oefeningen of tijd, is twijfelachtig. Het verlichten van rugpijn is een delicate kwestie, aangezien de mens slecht ontworpen is voor rechtopstaande activiteiten en de meeste mensen regelmatig last hebben van rugpijn. Mensen zullen vaak een chiropractor opzoeken (of magnetische bretels of andere kwakzalverij kopen) wanneer de pijn niet te harden is. Een natuurlijke pijnregressie zal gewoonlijk leiden tot minder pijn na de behandeling, zelfs als er geen oorzakelijk verband is. Dit betekent niet dat chiropractici mensen niet helpen met hun rugpijn, waaronder mensen met chronische rugpijn. Sommigen helpen misschien wel mensen. Maar er is geen wetenschappelijk bewijs dat subluxatie iets te maken heeft met rugpijn of dat het goedzetten van deze zogenaamde ontwrichtingen door manipulatie ook maar iets te maken heeft met pijnverlichting.

De theorie van subluxaties beweert dat alle gezondheidsproblemen te wijten zijn aan "ontwrichtingen" van zenuwen. "Een aanzienlijke minderheid van de chiropractici wijden weinig aandacht aan de geschiedenis van de patiënt of aan standaard fysieke waarnemingen. In plaats daarvan vertrouwen ze op pseudo-onderzoeken om 'subluxations' te vinden."* Het is waar dat zenuwen van de ruggewervel verbonden zijn met de organen en weefsels van het lichaam en het is waar dat schade aan de zenuwen ook invloed heeft op datgene waarmee ze verbonden zijn: snij de ruggewervel door en de hersenenkunnen niet langer communiceren met de ledematen, hoewel de andere organen kunnen blijven functioneren. Deze feiten hebben echter geen uitstaans met de theorie van subluxaties.

Chiropraktijk is vaak holistisch, strooit vaak het "feit" rond dat het lichaam zelfgenezend is en gewoonlijk geen medicijnen of operaties nodig heeft. (Je zou kunnen stellen dat het dan ook geen chiropraktijk nodig heeft. Bij de meesten onder ons zullen de meeste kwetsuren of ziektes genezen zonder enige tussenkomst.) Ruggewervelmanipulatie zou zenuwen deblokkeren waardoor het lichaam zichzelf kan genezen. Chiropraktijk lijkt een materialistische versie van de Chinese acupunctuur die gebruikt wordt om chi te deblokkeren, of van therapeutische aanraking om prana te kanaliseren. De "naalden" van de chiropractor zijn zijn of haar handen en vingers, die de zenuwen en niet de chi-stroom manipuleren.

Chiropraktijk ontstond in de Verenigde Staten en raakte zo wereldwijd bekend. Er zijn echter enorme verschillen tussen de Verenigde Staten en Europa.

In de Verenigde Staten hadden chiropractici gedurende jaren geen contact met artsen en maakten ze geen deel uit van het ziekenhuispersoneel. De American Medical Association (AMA) aarzelde niet om chiropraktijk af te keuren bij monde van haar Comité voor Kwakzalverij. De chiropractici vochten terug en wonnen een rechtzaak tegen de AMA in 1976 wegens handelsbelemmering. Vandaag de dag werken beide beroepen samen in de American College of Surgeons (zie hun standpunt over chiropraktijk). Privé zijn er nog heel wat wrijvingen tussen de artsen en de chiropractici. In het openbaar valt de AMA de chiropraktijk niet langer aan. Sommige chiropractijkscholen hebben een professionele relatie met lokale ziekenhuizen of universiteiten, en sommige studenten chiropraktijk lopen stage in medische centra. Tegenwoordig zijn de vele zogenaamde "medisch aanvullende" technieken toegelaten in ziekenhuizen zonder enig woord van protest van de AMA. De Amerikaanse nationale gezondheidsinstituten hebben een gedijende afdeling voor het testen van zelfs de minstbelovende alternatieve gezondheidstoepassing. Chiropractici en andere "alternatieve" artsen hebben één ding geleerd van de AMA: het loont de moeite om volksvertegenwoordigers massaal aan te spreken. De AMA is nog steeds de machtigste groep bij gezondheidsprofessionals, maar ze heeft geen monopolie meer. Maar het lobbywerk van de AMA is niet de enige reden waarom de reputatie van de chiropraktijk niet zo goed is.

In Europa is chiropraktijk veel minder erkend. Het wordt aan geen enkele universiteit gedoceerd. In Engeland en Scandinavië is het een erkend beroep, maar in Nederland en België is chiropraktijk tot op heden niet officieel door de overheid erkend of gereguleerd.

Gedurende jaren vertrouwden chiropractici meer op geloof dan op empirisch bewijs onder de vorm van controle-onderzoeken om hun beweringen over de wonderen van ruggewervelmanipulatie te staven. Tegenwoordig zeggen chiropractici dat er veel onderzoeken zijn die de doeltreffendheid van hun behandeling bevestigen. Net zoals de mensen van Transcendental Meditation (TM) die elk onderzoek aanhalen dat op enig voordeel van meditatie duidt, halen chiropractici onderzoeken aan die enig voordeel toewijzen aan ruggewervelmanipulatie. De mensen van TM vertellen niet dat onderzoeken aantonen dat vele relaxatietechnieken even doeltreffend zijn als meditatie, zelfs het soort meditatie dat TM promoot. Evenmin vermelden de chiropractici over hun wetenschappelijk onderzoek dat er geen kern van wetenschappelijk bewijs is dat aantoont dat hun technieken beter zijn dan andere technieken, zoals rusten en niets doen, oefeneningen doen, geneesmiddelen nemen of een goede massage krijgen.

Er zijn enkele gepubliceerde onderzoeken die aantonen dat manipulatie doeltreffend kan zijn voor bepaalde soorten hoofdpijn en andere pijnen, maar het bewijs toont niet aan dat manipulatie beter is dan gewone andere behandelingen of dat chiropraktische ruggewerwelmanipulaties bijzonder doeltreffend zouden zijn.

Vele chiropractici beweren dat de ziektekiemtheorie foutief is, waardoor ze allerminst op gevorderde artsen lijken. (1) Door bacteriën en virussen te negeren, of door de rol van microben in infecties te onderschatten, zoals chiropractici plegen te doen, helpen ze hun zaak niet vooruit. Elke foutieve diagnose of verkeerde behandeling door een chiropractor ondermijnt het hele beroep, in tegenstelling tot de individuele arts die een fout maakt, omwille van de omstreden aard van hun idee over subluxaties.

Van chiropraktijk wordt gezegd dat het veiliger is dan geneesmiddelen of operaties. Dit kan vanzelfsprekend lijken, het is niet eens waar. Sommige chiropractici hebben kinderen en volwassen ernstig geschaad met hun riskante procedures; sommige ervan bleken zelfs dodelijk. De zaken kunnen nog erger worden als chiropractici erin slagen de voornaamste artsen te worden voor peuters en kinderen. Pediatrie is veel risicovoller dan het manipuleren van de ruggewervel van een man van middelbare leeftijd die bij de chiropractor komt omdat hij geen operatie wenst en hij dezelfde namiddag nog golf wil spelen.

Kortom, chiropraktijk blijft omstreden. Het is aantrekkelijk omdat er geen gevaar meer is voor bijwerkingen van medicijnen aangezien chiropractici doorgaans geen medicijnen voorschrijven aan hun patiënten. Het is ook aantrekkelijk omdat het een alternatief biedt aan chirurgie. En het is aantrekkelijk omdat het doorgaans minder duur is dan een behandeling door een arts met medicijnen of een operatie. Dit is uiteraard klinkklare nonsens. Mensen die ik ken en chiropractici raadplegen, bezoeken hen keer op keer en betalen keer op keer voor hun diensten. Bovendien mag niet zomaar worden aangenomen dat alle artsen snel-snel medicijnen of een operatie voorschrijven voor patiënten met rugproblemen. Vele artsen zullen net als hun chiropractische collega's, een dieet of specifieke oefeningen voorschrijven voor specifieke rugproblemen.

Amerikaans professor volksgezondheid William Jarvis merkt op dat de chiropraktijk:

een samenraapsel is geworden van ruziemakende groepen die enkel verenigd zijn door hun verzet tegen critici. De beoefenaars ervan worden verdeeld door ten minste tien verschillende opvattingen over hoe de ruggewervel moet worden goedgezet. Sommigen zeggen dat ankel de atlaswervel moet worden behandeld; anderen gaan naar het andere eind van de ruggewervel en zeggen dat enkel de heiligbeengebied belangrijk is. Nog anderen gebruiken beide uiteinden (heiligbeen én achterhoofd). Verschillende chiropractici behandelen specifieke wervels voor specifieke organen of ziektes. Sommigen meten de lengte van het been of testen spieren -- dit noemt men "toegepaste kinesiologie" (TK) -- voor zwakte of sterkte in verband met voedsel, kleuren, muziek en ongeveer alles dat denkbaar is.

De duidelijkste kloof tussen chiropractici ligt tussen "zuivere" en "gemengde" chiropractici. Zuivere chiropractici houden meer vast aan de originele theorie en toepassing van de chiropraktijk. Gemengde chiropractici (een term die door de zuivere chiropractici wordt gebruikt maar niet populair is bij de gemengde chiropractici) kunnen zowat elk mogelijke modaliteit aan hun praktijk toevoegen. De ICA is de Amerikaanse organisatie voor de zuivere chiropractici, de ACA vertegenwoordigt de gemende chiropractici.

Gemengde chiropractici zijn niet noodzakelijk meer wetenschappeljik dan de meer conservatieve zuivere chiropractici. Gemengde chiropractici gebruiken doorgaans twijfelachtige therapieën zoals irrigatie van de dikke darm, iriscopie, toegepaste kinesiologie, acupressuur en craniosacrale therapie.

Kortom, chiropraktijk kan voor de meeste mensen een ongezond alternatief zijn.


1. Iemand die verklaarde student te zijn aan een Canadese chiropraktijkschool, schreef dat zijn opleiding "biochemie omvatte, waar klinische voorbeelden werden gegeven van hoe microben de biologische functie kunnen verstoren en ziekten kunnen veroorzaken". Hij zei dat hij ook "een studie van vier jaar volgde over immunologie, pathologie, microbiologie en volksgezondheid, waarin de bacterietheorie een belangrijk rol speelt".