Een collectieve hallucinatie is een zintuiglijke hallucinatie die bij een groep mensen wordt opgewekt door een suggestieve kracht. De hallucinatie komt over het algemeen voor bij verhoogd emotionele gebeurtenissen, voornamelijk bij religieus toegewijde mensen. De verwachting en hoop een mirakel te kunnen bewijzen, gecombineerd met het vele uren staren naar een voorwerp of plaats, maakt bepaalde godsdienstige mensen gevoelig voor het zien van dingen als wenende standbeelden, bewegende iconen en heilige afbeeldingen, of de Maagd Maria in de wolken.

De mensen die getuige zijn van een "mirakel" brengen hetzelfde hallucinaire verslag uit omdat ze dezelfde vooroordelen en verwachtingen hebben. Voorts groeien van elkaar verschillende verslagen naar mekaar toe naarmate de tijd verstrijkt en ze opnieuw en opnieuw worden verteld. Van diegenen die niets buitengewoons zien en dat toegeven, wordt gezegd dat ze niet geloven. Sommigen zien ongetwijfeld ook niets maar "in plaats van toe te geven dat ze hebben gefaald... proberen ze de mensen die hét wel gezien hebben te imiteren en geloven ze vervolgens ook dat ze daadwerkelijk dat hebben gezien waarvan ze oorspronkelijk enkel deden alsof ze het hadden gezien...." (Rawcliffe, 114).

Uiteraard zijn niet alle collectieve hallucinaties van godsdienstige aard. In 1897 deed Edmund Parish verslag van scheepsgenoten die samen de kok als spook hadden gezien, enkele dagen nadat die was gestorven. De matrozen zagen niet alleen de geest, maar zagen hem duidelijk op het water lopen met zijn vertrouwd en herkenbaar hinken. Het spook bleek uiteindelijk een "wrakstuk te zijn dat door de golven op en neer ging" (Parish, 311; geciteerd in Rawcliffe, 115).