Een confabulatie is een fantasie die onbewust als een feitelijk verslag naar boven komt in het geheugen. Een confabulatie kan deels gebaseerd zijn op een feit of volledig door de verbeelding zijn gemaakt.

De term wordt vaak gebruikt om de "herinneringen" te beschrijven van mensen die beweren ontvoerd te zijn door buitenaardse wezens, maar ook van "valse herinneringen" waartoe men door therapeuten of interviewers werd aangezet, herinneringen die vaak bizarre dingen bevatten zals satanisch en ritueel seksueel misbruik van kinderen. Maar we verzinnen allemaal wel eens verhalen. Niet alleen verzinnen mensen met hersenletsels waardoor ze verlamd of blind zijn verhalen die verklaren waarom ze een lichaamsdeel niet kunnen bewegen of zien zonder hun handicap toe te geven, perfect gezonde mensen verzinnen eveneens verhalen. Een experiment aan de Zweedse universiteit van Lund licht dit toe:

Mensen kregen duo's kaarten te zien met gezichten erop en moesten zeggen welk gezicht ze het aantrekkelijkst vonden. De persoon die de vraag stelde was een een goochelaar die steeds de gekozen kaart verving door de niet-gekozen kaart. Aan de proefpersoon werd gevraagd waarom hij/zij dit gezicht koos. De kaartverwisseling verliep doorgaans ongemerkt en de proefpersoon kwam met uitgebreide verklaringen over haarkleur, de ogen of de vermoedelijke persoonlijkheid van het vervangende gezicht. Het is duidelijk dat mensen stelselmatig verhalen verzinnen in omstandigheden waarbij ze niet kunnen weten waarom ze een bepaalde keuze maken. (Phillips 2006)

Met andere woorden en zoals Amerikaans filosoof William Hirstein het stelt: confabulatie is niet louter een gebrek aan herinnering. Het is iets dat iedereen kan doen, zelfs mensen met perfect goede geheugens en gezonde hersenen. We weten dat kinderen en vele volwassenen verhalen verzinnen wanneer ze aangemoedigd worden om te praten over zaken waar ze niets van af weten. We weten dat ooggetuigen beïnvloed kunnen worden door suggestieve vragen en daardoor zaken verzinnen. Volgens de Engelse biologe Helen Phillips "werpen sommige experts op dat we nooit zeker kunnen zijn over wat echt waar is en daarom altijd zaken moeten verzinnen om te proberen de wereld rondom ons te begrijpen".