Het cryonisme beweert dat het een dood menselijk lichaam kan bewaren op lage temperatuur op een manier die het mogelijk maakt om dat lichaam opnieuw tot leven te brengen op een nog te bepalen moment in de toekomst. Een lokmiddel dat de aanhangers van het cryonisme gebruiken is de hoop dat er in de toekomst een geneesmiddel zal zijn voor een ziekte waaraan men in het heden overlijdt, zodat die kuur kan worden toegepast op het ontdooide lichaam voor of tijdens het opnieuw tot leven brengen van de overledene. Cryonisme kan je dan ook omschrijven als verrijzenis met behulp van technologie en degenen die er in geloven kan je classificeren als mensen die lijden aan het Mozes-syndroom. Het is in feite eenvoudig: als je eenmaal dood bent, dan is dat voor eeuwig. Dit feit mag afschuwelijk lijken, maar lang niet zo afschuwelijk als het idee om eeuwig te leven.

De technologie om mensen in te vriezen of te bewaren bestaat echt en wordt steeds beter (en zal in de toekomst wellicht nog verder verbeteren). De technologie om een ingevroren lichaam opnieuw tot leven te wekken bestaat alleen in de verbeelding. Nanotechnologie, bijvoorbeeld, is een technologie waar aanhangers van cryonisme een beroep op doen. Op een dag, zeggen ze, zullen we in staat zijn om eender wat opnieuw op te bouwen, dus ook zieke of beschadigde cellen in het menselijk lichaam, met behulp van nanobots. Dit zou betekenen dat - ongeacht welke ziekte gezonde cellen in het levende lichaam heeft vernietigd voorafgaand aan de bewaring en ongeacht de schade die aan de cellen van het ingevroren lichaam werd toegebracht tijdens de opslagperiode - nanotechnologie ons toe zal laten om de doden opnieuw tot leven te wekken. Dit lijkt op wishful thinking. Nanotechnologie kan misschien wel een hoeveelheid dood weefsel ombouwen tot gezond weefsel, maar zonder een compleet isomorf model van de hersenen zal het onmogelijk zijn om een papperig hoopje hersenen opnieuw in exact dezelfde toestand te brengen waarin het verkeerde voor het overlijden. (Omdat dit natuurlijk een oefening in verbeelding is, kan men altijd stellen dat we op een dag in staat zullen zijn om de hersenen te bewaren zonder enige vorm van ontbinding of transformatie.) In elk geval zal er een ander soort schok, wellicht een elektrische, nodig zijn om het hart opnieuw te doen kloppen en om het brein aan het werk te krijgen, waarbij men er moet van uitgaan dat de papperige hersenmassa opnieuw omgevormd is in een gezond stel hersens.

Bij een aantal lichamen die bewaard worden door cryonisten werd na de dood het hoofd gescheiden van het lichaam. In een aantal gevallen wordt alleen het hoofd bewaard, bij andere gevallen worden het hoofd en de rest van het lichaam afzonderlijk bewaard. Misschien komt er in de toekomst een technologie die het mogelijk zal maken om het hoofd aan een artificieel lichaam vast te maken. Men kan zich ontegensprekelijk ook voorstellen – en dus is het zoals filosofen zeggen niet logisch onmogelijk - dat onze planeet ooit zal worden bewoond door lichaamloze hoofden die verbonden zijn met machines die zowel echte als virtuele ervaringen mogelijk maken van welke aard dan ook zonder dat het hoofd daarbij de kamer hoeft te verlaten. Tegen die tijd zal de voortgang van medische wetenschap natuurlijk al op een punt zijn aangekomen waar het verouderingsproces kan worden omgekeerd of op zijn minst stopgezet.

Een business die gestoeld is op weinig meer dan hoop op ontwikkelingen die de wetenschap zich voor kan stellen is kwakzalverij. (Cryonisme is overigens niet te verwarren met cryogenica, de tak van de natuurkunde die de effecten bestudeert van lage temperaturen op de structuur van voorwerpen.) Er is weinig reden om te geloven dat de beloften van het cryonisme ooit werkelijkheid zullen worden. Zelfs als een dood lichaam op een of andere manier kan worden bewaard gedurende een eeuw of twee en dan daarna kan worden hersteld, dan nog zal datgene dat tot leven wordt gewekt door een of ander proces niet dezelfde persoon zijn als degene die is overleden. De hersenen zijn de sleutel tot het bewustzijn en tot de essentie van een persoon. Er is geen enkele reden om te aan te nemen dat hersenen die op eender welke manier worden bewaard en tot eender welke toestand worden hersteld door nanobots zullen resulteren in een bewustzijn dat op enige wijze verbonden is met het bewustzijn van de persoon die twee eeuwen eerder gestorven is.

Voor de mensen die eeuwig willen leven is klonen wellicht een realistischer oplossing, maar ook daarbij zijn heel wat bedenkingen te maken. In de eerste plaats is er de problematiek van het verouderingsproces. Zelfs als het klonen lukt, dan kan je nog geen kloon van jezelf maken die een jongere versie van jezelf is. Je kan natuurlijk wel hopen dat de technologie van de toekomst dit probleem zal hebben opgelost. Misschien kan je lichaam telkens weer gekloond worden tot de wetenschap een oplossing heeft voor het verouderingsproces. Maar er is geen enkele reden om aan te nemen dat je kloon dan ook effectief een verderzetting van jezelf zal zijn. Beide lichamen hebben dan misschien wel identiek lijkende cellen, maar de beide geesten zouden alleen maar identiek kunnen zijn als je geen enkele ervaring met je mee zou dragen. (Het is logisch onmogelijk dat je beide lichamen identieke ervaringen hebben omdat ze verschillende coördinaten hebben in ruimte en tijd.) In dat geval zou je dus in feite dood zijn.

Oorsprong van cryonisme

Robert Ettinger, een leraar wis- en natuurkunde, bracht in 1964 cryonisme in de intellectuele aandacht met zijn boek The Prospect of Immortality. Ettinger stichtte het Cryonics Institute en de verwante Immortalist Society. Hij haalde het idee van het cryonisme uit een verhaal van Neil R. Jones getiteld "The Jameson Satellite", dat in juli 1931 verscheen in het Amerikaanse science-fiction tijdschrift Amazing Stories. Het vertelde de geschiedenis van

een zekere professor Jameson wiens lijk in een baan om de aarde werd gestuurd waar het (volgens de foutieve veronderstelling van de auteur) voor eeuwig zou worden bewaard op een temperatuur dicht bij het absolute nulpunt. In het verhaal lukte dat dus wel, tot miljoenen jaren later – wanneer de mens al lang uitgestorven is – een ras van mechanische mensen met organische hersenen het toevallig aantreft. Ze brengen Jamesons brein weer tot leven, herstellen het en plaatsen het in een mechanisch lichaam, zodat hij een van hen wordt.*

Zo is het idee ontstaan dat we onze lichamen kunnen invriezen, ze op een later tijdstip herstellen en ze dan terug tot leven brengen op het moment dat de technologie voldoende gevorderd is om de reparaties en het tot leven brengen tot een goed einde te brengen.

Ethische & andere aspecten

De discussie over de meeste ethische, wettelijke, politieke en economische aspecten van cryonisme zullen we aan anderen overlaten, maar hier zijn wel nog een paar opmerkingen over een specifieke cryonaut: baseball-legende Ted Williams.

Williams overleed in 2002 op 83-jarige leeftijd. Volgens zijn vervreemde dochter Barbara Joyce (Bobby-Jo Ferrell) Williams liet hij een testament na waarin hij de wens uitdrukte dat hij zou worden gecremeerd en dat zijn as zou worden uitgestrooid over zijn favoriete visgebied nabij de Florida Keys. Zijn zoon (en Barbara Joyces halfbroer), John Henry Williams, zorgde er echter voor dat zijn lichaam werd behandeld door de Alcor LIfe Extension Foundation. Op SportsIllustrated.com (SI) stond daarover te lezen:

In Arizona worden het hoofd en het lichaam van baseball-legende Ted Williams bewaard in aparte containers in een cryonische lab dat nog altijd probeert een rekening van $111.000 te innen bij de zoon van Williams [die al $25.000 had betaald], zo luidt een verhaal van Tom Verducci in het meest recente nummer van Sports Illustrated.

Alcor bewaart nog altijd het hoofd van Williams in een trommel en zijn lichaam in een tank, beide gevuld met vloeibare stikstof om de overblijfselen te bewaren op een koele -321 graden Fahrenheit (-196° Celsius). Volgens SI was er een ontmoeting tussen vertegenwoordigers van Alcor en John Henry Williams (maar dus niet Ted Williams zelf) ongeveer een jaar voor Teds dood. Bovendien onthulde SI dat het formulier waarmee de toestemming werd gegeven voor het toepassen van de procedure, dat aan Alcor werd bezorgd na het overlijden van Williams, een blanco lijn bevatte op de plaats waar zijn handtekening hoorde te staan.

De vervreemde dochter begon een proces, maar dat liep op een sisser af (naar verluidt door geldgebrek), maar er werd geen vervolging ingesteld door de autoriteiten tegen John Henry of Alcor. Er worden nog altijd pogingen ondernomen om dit alsnog te bewerkstellingen (zie ook de website Free Ted Williams.) Larry Johnson, die korte tijd bij Alcor werkte, leidt de kruistocht om het Amerikaanse congres en een aantal staten ervan te overtuigen om wetten aan te nemen die de industrie van het cryonisme reguleren en om Ted Williams te laten cremeren.


Met dank aan Jan Van Haver voor de vertaling van dit artikel.