In 1950 publiceerde Lafayette Ronald Hubbard (1911-1986) Dianetics: The Modern Science of Mental Health (Dianetics: de moderne wetenschap van geestelijke gezondheid) (The American Saint Hill Organization, Los Angeles. Alle bladverwijzingen betreffen deze uitgave.) Het boek wordt door Scientologisten behandeld alsof het een heilig schrift is en alsof het de hoeksteen is van hun kerk, hun godsdienst, en wat ze als hun wetenschap beschouwen. Hubbard vertelt de lezer dat dianetics "...een therapeutische techniek bevat die alle anorganische geestelijke kwalen en alle organische psychosomatische ziektes kan behandelen met garantie op volledige genezing...." Hij beweert dat hij de "enige bron van geestelijke gestoordheid" heeft ontdekt (Hubbard 6). Maar, in een disclaimer op het titelblad van het boek wordt ons gezegd dat "Scientology en haar substudie, Dianetics, zoals uitgeoefend door de Kerk...geen individuen wenst te aanvaarden die de behandeling wensen van fysieke kwalen of krankzinnigheid maar deze mensen verwijst naar gekwalificeerde specialisten of andere organisaties die zich daarmee bezig houden". De disclaimer is duidelijk een beschermingsmechanisme tegen rechtzaken omwille van het uitoefenen van geneeskunde zonder vergunning; de auteur drukt er herhaaldelijk op dat dianetics zowat alles kan genezen. Hij legt er ook steevast de nadruk op dat dianetics een wetenschap is. En toch zal zowat iedereen die vertrouwd is met wetenschappelijke teksten na enkele bladzijden Dianetics kunnen zeggen dat de tekst geen wetenschappelijk werk is en de auteur geen wetenschapper is. Dianetics is een klassiek voorbeeld van een pseudowetenschap.

Op bladzijde 5 van Dianetics beweert Hubbard dat een geesteswetenschap een "enkele bron moet vinden van alle krankzinnigheden, psychoses, neuroses, dwangimpulsen, verdrongen gevoelens en sociale afwijkingen". Volgens hem moet een dergelijke wetenschap een "overanderlijk wetenschappelijk bewijs leveren over de natuur en functionele achtergrond van de menselijke geest". En deze wetenschap, zegt hij, moet "oorzaak en genezing van alle psychosomatische kwalen..." begrijpen. Maar, hij beweert ook dat het onredelijk zou zijn om van een geesteswetenschap te verwachten dat het die enkele bron kan vinden van alle krankzinnigheden, aangezien een deel van hen veroorzaakt wordt door "misvormde, weggehaalde of pathologisch gekwetste hersenen of zenuwsystemen" en een ander deel veroorzaakt wordt door artsen. Niet ontmoedigd door deze schijnbare tegenstelling, vervolgt hij door te zeggen dat deze geesteswetenschap "zich, wat experimentele precisie betreft, op dezelfde hoogte moet staan als natuur- en scheikunde". Hij vertelt ons dan dat dianetics "...een georganiseerde denkwetenschap is, gebouwd op welomlijnde axioma's: beweringen van natuurwetten vergelijkbaar met die van de natuurwetenschappen" (Hubbard, 6).

Er zijn overduidelijke wenken dat deze zogenaamde geesteswetenschap helemaal geen wetenschap is in de bewering dat dianetics gebouwd is op "welomlijnde axioma's" en in zijn a priori idee dat een geesteswetenschap een enkele bron van mentale en psychosomatische kwalen moet vinden. Wetenschappen zijn niet gebouwd op axioma's en ze hebben geen a priori kennis van het aantal oorzakelijke mechanismen die voor welk fenomeen ook moet bestaan. Uiteraard vooronderstelt wetenschap een regelmatige orde in de natuur en neemt ze aan dat er onderliggende beginselen zijn volgens dewelke natuurlijke fenomenen werken. Ze neemt aan dat deze beginselen of wetten relatief constant zijn. Maar ze neemt niet aan dat ze a priori kan weten wat deze beginselen zijn of wat de feitelijke orde van welke reeks empirische fenomenen is. Een echte wetenschap is gebouwd op hypothetische voorstellen die waargenomen fenomenen moeten verklaren. Wetenschappelijke kennis van oorzaken, inclusief hoeveel soorten er zijn, is een zaak van ontdekking, niet bepaling. Ook respecteren wetenschappers over het algemeen de logica en zouden ze het moeilijk hebben om ernstig te verklaren dat deze nieuwe wetenschap moet aantonen dat er een enkele bron is van alle krankzinnigheden behalve die die veroorzaakt worden door andere oorzaken.

Er is nog een ander bewijs dat dianetics geen wetenschap is. Bijvoorbeeld, zijn geestestheorie heeft weinig gemeen met de moderne neurfysiologie en met wat geweten is over de hersenen en hun werking. Volgens Hubbard bestaan de hersenen uit drie delen. "De analytische geest is dat deel van de hersenen dat ervaringsgegevens waarneemt en bijhoudt om problemen te vormen en op te lossen en leidt het organisme langs de vier dynamieken. Het denkt in verschillen en gelijkenissen. De reactieve geest is dat deel van de hersenen dat fysieke pijn en pijnlijke emoties registreert en bijhoudt en het organisme leidt op uitsluitend een stimulus-responsbasis. Het denkt enkel in identiteiten. De somatische geest is die geest die, geleid door de analytische of reactieve geest, oplossingen uitvoert op het fysieke niveau" (Hubbard, 39).

Volgens Hubbard is de enkele bron van krankzinnigheid en psychosomatisch kwalen het engram. Engrammen kunnen worden gewonden in de "engrambank" van een persoon, d.w.z. in de reactieve geest. Hij zegt dat de "reactieve geest" iemand artritis, bursitis, astma, allergieën, sinusitis, hartproblemen, een hoge bloeddruk, enzovoort kan geven tot en met de hele reeks psychosomatische kwalen waarbij hij er nog enkele aan toevoegt die nooit specifiek als psychosomatische kwaal werden beschouwd, zoals de gewone verkoudheid (Hubbard, 51). Naar bewijzen voor deze verklaringen is het tevergeefs zoeken. Er wordt ons eenvoudigweg gezegd: "Dit zijn wetenschappelijke feiten. Zij stemmen onveranderlijk overeen met de waargenomen praktijk" (Hubbard, 52).

Een engram wordt gedefinieerd als "een bepaald en permanent spoor dat door een prikkeling wordt achtergelaten op het protoplasma van weefsel. Het wordt beschouwd als een eenheidsgroep van prikkelingen die enkel op een cel treft" (Hubbard, 60 note). Er wordt ons gezegd dat engrammen enkel worden aangemaakt tijdens fysiek of emotioneel lijden. Op deze momenten wordt de "analytische geest" uitgeschakeld en wordt de reactieve geest ingeschakeld. De analytische geest heeft diverse wonderbaarlijke kenmerken, waaronder niet in staat zijn fouten te maken. Het heeft, naar men ons zegt, standaard geheugenbanken, in tegenstelling tot de reactieve bank. Deze standaard geheugenbanken registreren alle mogelijke waarnemingen en, zegt hij, zijn perfect want ze registreren exact wat werd gezien of gehoord, enz.

Wat is het bewijs dat deze engrammen bestaan en dat ze verschijnen in cellen tijdens fysiek of emotioneel pijnlijke ervaringen? Hubbard zegt niet dat hij laboratoriumonderzoek heeft verricht, maar zegt dat

we in dianetics, wat laboratoriumobservatie betreft, tot onze verbazing ontdekken dat cellen op een of andere tot nog toe onverklaarbare manier duidelijk bewust zijn. Tenzij we een menselijke ziel vooronderstellen die bij de bevruchting in het sperma en de eicel komt, kunnen we geen andere hypothese aanvaarden dan dat cellen op een bepaalde manier bewust zijn (Hubbard, 71).

Deze verklaring is niet op het "niveau van laboratoriumobservatie" maar is een vals dilemma en ontwijkt de vraagstelling. Bovendien, de theorie van zielen die zygoten binnengaan heeft op z'n minst één voordeel tegenover Hubbards eigen theorie: het is niet misleidend en is duidelijk metafyisch. Hubbard probeert zijn metafysische beweringen in een wetenschappelijk kleedje te steken.

De cellen als gedachte-eenheden hebben, als cellen, een invloed op het lichaam als gedachte-eenheid en organisme. We moeten die structurele problemen niet oplossen om onze functionele vooronderstellingen te verklaren. De cellen behouden duidelijk engrammen van pijnlijke gebeurtenissen. Immers, zij zijn de dingen die gekwetst raken...

De reactieve geest is mogelijk de gecombineerde celintelligentie. Men hoeft niet te veronderstellen dat dat zo is, maar het is een handige structurele theorie bij gebrek aan enig concreet werk verricht in dit structuurveld. De reactieve engrambank kan het materiaal zijn dat opgeslagen is in de cellen zelf. Het maakt op dit moment niet uit of dit geloofwaardig is of niet...

Het wetenschappelijke feit, waargenomen en getest, is dat het organisme, in aanwezigheid van fysieke pijn, de analysator uitschakelt zodat er een beperkte hoeveelheid of helemaal geen persoonlijk bewustzijn is als een eenheidsorganisme (Hubbard, 71).

Hubbard beweert dat deze wetenschappelijke feiten gebaseerd zijn op waanemingen en experimenten, maar het feit is dat er in dit domein helemaal geen onderzoek is verricht. De volgende toelichting is typisch voor het soort 'bewijs' dat Hubbard levert voor zijn engrammentheorie.

Een vrouw wordt met een slag neergeslagen. Ze verliest het "bewustzijn". Ze wordt geschopt en men zegt haar dat ze een bedrieger is, dat ze tot niets dient, dat ze steeds haar mening wijzigt. Ondertussen wordt een stoel omver geduwd. In de keuken loopt een kraan. Een wagen rijdt buiten voorbij. De engram heeft al deze percepties vastgelegd: zicht, geluid, tast [sic], smaak, geur, organische gewaarwording, kinetisch gevoel, dorstgevoel, enz. De engram zou bestaan uit alles wat haar werd gezegd tijdens haar "onbewustzijn": de stemhoogte en emotie in de stem, het geluid en gevoel van de originele en latere slagen, de tast van de vloer, het gevoel en geluid van de omvergeduwde stoel, de organische gewaarwording van de slag, misschien de smaak van bloed in haar mond of een andere aanwezige smaak, de geur van de persoon die haar aanvalt en de geuren in de kamer, het geluid van de voorbijrijdende wagen, enz." (Hubbard, 60).

Hoe dit voorbeeld in verband staat met krankzinnigheid of psychosomatische kwalen, wordt door Hubbard als volgt uitgelegd:

De engram die deze vrouw heeft gekregen bevat een neurotisch positieve suggestie....Men vertelde haar dat ze een bedriegster was, dat ze tot niets diende, en dat ze altijd haar mening wijzigde. Wanneer de engram opnieuw gestimuleerd wordt in een van de vele mogelijke manieren [zoals het horen van een voorbijrijdende auto wanneer de kraan loopt en een stoel omvervalt], krijgt ze het gevoel dat ze tot niets dient, dat ze een bedriegster is en dat ze van mening zal veranderen (Hubbard, 66).

Er bestaat geen enkele manier om dergelijke beweringen empirisch te testen. Een "wetenschap" die enkel bestaat uit dergelijke beweringen is geen wetenschap, maar een pseudowetenschap.

Hubbard beweert dat er ontzettend veel gegevens zijn verzameld en dat er geen enkele uitzondering op zijn theorie werd gevonden (Hubbard, 68). We moeten hem blijkbaar op zijn woord geloven aangezien alle "gegevens" die hij voorstelt bestaat uit anekdotes of verzonnen voorbeelden zoals dat hierboven.

Een andere indicatie dat dianetics geen wetenschap is en dat de stichter ervan geen flauw benul heeft hoe wetenschap werkt, wordt gegeven in bewering zoals deze: "Diverse theorieën kunnen worden vooropgesteld over waarom de menselijke geest zich ontwikkelde zoals het zich ontwikkelde, maar dit zijn theorieën en dianetics bekommert zich niet om structuur" (Hubbard, 69). Dit is zijn manier van zeggen dat het hem niet interesseert dat engrammen niet kunnen worden waargenomen, dat hoewel zij als permanent deel van een cel worden beschouwd, zij niet gedetecteerd kunnen worden als fysieke structuren. Het laat hem ook koud dat de remedie voor alle ziektes vereist dat deze "permanente" engrammen "gewist" worden van de reactieve bank. Hij beweert dat ze niet echt worden gewist maar worden getransfereerd naar de standaard bank. Hoe dit fysiek of structureel gebeurt is blijkbaar niet relevant. Hij beweert eenvoudigweg dat het op deze manier gebeurt, zonder enig bewijs. Hij herhaalt eenvoudigweg dat dit een wetenschappelijk feit is, alsof dat zo is louter omdat hij het zegt.

Een ander "wetenschappelijk feit" volgens Hubbard, is dat de meest kwetsbare engrammen zich in de baarmoeder bevinden. De baarmoeder lijkt een verschrikkelijke plaats te zijn. Het is "nat, oncomfortabel en onbeschermd" (Hubbard, 130).

Mama niest, de baby wordt "bewusteloos" geslagen. Mama loopt licht en onbezorgd tegen een tafel en de baby krijgt een slag op het hoofd. Mama heeft constipatie en de baby wordt geplet in de angstvallige pogingen van de moeder. Papa wordt hartstochtelijk en de baby heeft het gevoel dat hij in een wasmachine zit. Mama wordt hysterisch, de baby krijgt een engram. Papa slaat mama, de baby krijgt een engram. Een ander kind springt op mama's schoot, de baby krijgt een engram. En zo gaat het verder. (Hubbard, 130)

Er wordt ons gezegd dat mensen "meer dan tweehonderd" prenatale engrammen kunnen hebben en dat engrammen "die als zygoot verkregen zijn potentieel de meest afwijkende zijn vermits ze geheel reactief zijn. De engrammen gekregen als embryo zijn bijzonder afwijkend. Die gekregen als foetus volstaan op zich om mensen naar instellingen te sturen" (Hubbard, 130-131). Wat is het bewijs voor deze beweringen? Hoe kan iemand een zygoot testen op het registreren van engrammen? "Alle deze zaken zijn wetenschappelijke feiten, getest en opnieuw gecontroleerd en opnieuw getest", zegt hij (Hubbard, 133). Maar u moet het op het woord van L.. Ron Hubbard geloven. Wetenschappers verwachten over het algemeen niet dat anderen hen op hun woord geloven bij dergelijke indrukwekkende beweringen.

Voorts, om te genezen van een kwaal heb je een dianetische therapeut nodig, auditor genoemd. Wie is bevoegd om auditor te zijn? "Om het even welke persoon die intelligent is en bezeten is van gemiddelde volharding en die bereid is dit boek [Dianetics] grondig te lezen, zou in staat moeten zijn om dianetisch auditor te worden" (Hubbard, 173). De auditor moet "dianetische droombeelden" gebruiken om een genezing te bewerkstelligen. Het doel van dianetische therapie is een "bevrijding" of "opening" teweeg te brengen. Bij de "bevrijding" wordt bij de patiënt door dianetics stress en angst weggehaald; bij de "opening" heeft de patiënt geen actieve of potentiële psychosomatische kwaal of afwijking (Hubbard, 170). De "bedoeling van de therapie en het enige doel is de verwijdering van de inhoud van de reactieve engrambank. Bij een bevrijding wordt het grootste deel van emotionele stress van deze bank verwijderd. Bij een opening wordt de hele inhoud verwijderd" (Hubbard, 174). De "droombeelden" die gebruikt worden om deze wonderen te verwezenlijken worden beschreven als een toegenomen gebruik van een speciaal vermogen van de hersenen dat iedereen bezit maar dat "door een vreemde onoplettendheid, de mens nog niet eerder heeft ontdekt" (Hubbard, 167). Hubbard heeft ontdekt wat niemand vóór hem heeft gezien en toch bestaat zijn beschrijving van deze "droombeelden" louter uit een persoon die neerzit en zijn problemen vertelt aan iemand anders (Hubbard, 168). In een prachtig non sequitur, kondigt hij aan dat een controle "geheel buiten alle bestaande wetgeving valt", in tegenstelling tot psychoanalyse, psychologie en hypnotisme die "op een of andere manier individuen of de samenleving kunnen schaden" (Hubbard, 168-169). Het is echter niet duidelijk waarom het vertellen van de eigen problemen aan iemand anders een monumentale ontdekking is. Het is evenmin duidelijk waarom auditoren individuen of de samenleving niet zouden kunnen schaden, vooral gezien Hubbard hen adviseert: "Beoordeel geen gegevens... stek de geldigheid van gegevens niet in vraag. Hou uw bedenking voor uzelf" (Hubbard, 300). Dit klinkt niet als een wetenschapper die goede raad geeft aan zijn volgelingen. Dit klinkt als een goeroe die advies geeft aan zijn leerlingen.

Wat Hubbard aanprijst als geesteswetenschap mist één sleutelelement dat van een wetenschap wordt verwacht: empirisch testen van beweringen. De sleutelelementen van de zogenaamde wetenschap van Hubbard lijken niet toetsbaar, en toch beweert hij herhaaldelijk dat hij enkel wetenschappelijke feiten en gegevens uit vele experimenten aanhaalt. Het is zelfs niet duidelijk hoe dergelijke "gegevens" er zouden uitzien. De meeste van zijn gegevens bestaan uit anekdotes en speculaties zoals die over de patiënte die gelooft dat ze door haar vader was aangerand toen ze negen jaar oud was. "Een groot aantal krankzinnig patiënten beweren dit", zegt Hubbard, die verder gaat met de bewering dat de patiënt was "aangerand" toen ze "negen dagen na bevruchting was... De druk en ontzetting van coïtus is bijzonder onaangenaam voor het kind en het kind zal dan ook een engram krijgen die als inhoud de seksuele daad zal hebben en alles dat dan werd gezegd" (Hubbard, 144). Dergelijke speculatie is gepast in fictie, maar niet in wetenschap. Dus, we kunnen zeggen dat Scientology een godsdienst is die gebaseerd is op fictie, maar welke godsdienst is dat niet?