Helder (of lucide) dromen is dromen terwijl men zich er bewust van is dat men aan het dromen is. Aanhangers van helder dromen streven er naar om controle te hebben over hun dromen en ze te sturen. Sommigen hopen er weerkerende nachtmerries mee te vermijden. Anderen zijn eerder op zoek naar vermaak. Een aantal new age helder dromers geloven echter dat helder dromen essentieel is voor zelfontplooiing en persoonlijke groei.

Volgens Dr. Stephen LaBerge is helder dromen:

een zeer kostbare schat die ons allen toebehoort. Deze schat, het vermogen om helder te dromen, geeft ons de mogelijkheid om elk denkbare gebeurtenis mee te maken – om beperkingen, angsten en nachtmerries te overwinnen, om onze geest te verkennen, om ongelofelijke avonturen te beleven en om het transcendente bewustzijn te ontdekken.

Gewone dromen geven al een voorsmaakje van deze mogelijkheden doordat ze keer op keer inbreuken begaan op de wetten van het leven in wakkere toestand, en doordat ze ons af en toe inzichten in het leven bieden. De kunst van het dromen is een vaardigheid die je kan aanleren en het is mijn overtuiging dat je het hoogste niveau van die vaardigheid vindt in helder dromen. Heldere dromen zijn dromen waarin je weet dat je aan het dromen bent en dat de droom je eigen creatie is.

Samen met de helderheid krijg je ook een verbluffend, opwindend gevoel van vrijheid – het besef dat je echt alles kan doen, zonder gebonden te zijn aan de wetten van de fysica of de wetten van de maatschappij. Voor velen is een van de eerste sensaties bij helder dromen vliegen: rondvliegen als een vogel, verlost van alle beperkingen van de zwaartekracht. Vanaf dat vertrekpunt kunnen mensen dan de immense kracht van helder dromen ontdekken om hun leven te transformeren.

Als je hulp nodig hebt om helder te dromen, dan kan je boeken kopen, tapes, wetenschappelijke publicatie en toestellen op het op te wekken, zoals de DreamLight ($1.200), de DreamSpeaker ($150) of de NovaDreamer ($275) van LaBerges Lucidity Institute. Voor $2.000 kan je een seminarie bijwonen in een prachtig tropisch vakantieverblijf waar je al de nieuwste technieken kan leren die je helpen om je "onderbewuste geest" aan te boren, een absolute noodzaak om optimaal te kunnen genieten van het leven.

Waarom Dr. LaBerge niet gewoon pleit voor dagdromen om al dat geweldige transcendente gedoe te bewerkstellingen, kan je lezen in Frederik van Eedens Dromenboek (1913). Als we wakker zijn, dan handelen we rationeel en voelen we ons geremd door conventionele sociale regels en onderdrukkende natuurwetten. Onze verbeelding zou dan te zeer verdrongen worden door ons wakende bewustzijn om toe te laten dat we zouden gaan dromen van dingen zoals het rondvliegen met geesten.

Voor sommige fans van helder dromen is het belangrijkste doel om heldere dromen te hebben die niet kunnen onderscheiden worden van uittredingen (out-of-body experiences). In een droom kunnen vliegen zonder de beperkingen van de zwaartekracht leidt er bij sommige mensen toe dat ze uit hun lichaam treden om er dan boven te zweven en zo zichzelf te bekijken terwijl ze helder aan het dromen zijn.

Sommige skeptici geloven niet dat er zoiets bestaat als een toestand van helder dromen (Malcolm 1959). Skeptici ontkennen niet dat het soms in onze dromen voorkomt dat we dromen dat we ons bewust zijn van het feit dat we aan het dromen zijn. Wat ze ontkennen is dat er een speciale droomtoestand bestaat die bekend staat als de ‘heldere toestand’. Een heldere droom is bijgevolg geen betere toegangspoort naar het "transcendente bewustzijn" dan een nachtmerrie.

Het zelfbewustzijn bevindt zich in de prefrontale cortex, die bij de meeste mensen meestal verminderde activiteit vertoont tijdens de slaap. Deze verminderde activiteitsgraad zou wel eens de reden kunnen zijn waarom we kunnen dromen van de meest bizarre dingen en er ons pas bewust van worden hoe bizar die zijn wanneer we ze ons herinneren als we wakker worden. Misschien is helder dromen mogelijk voor sommige mensen omdat hun frontale kwabben niet rusten tijdens de slaap.

Met dank aan Jan Van Haver voor de vertaling van dit artikel.