Lourdes
In 1858, bij de grot aan de rivier Gave
bij Lourdes in Frankrijk, beweerde de 14-jarige boerin
Bernadette Soubirous de Maagd Maria te hebben gezien die zichzelf
voorstelde als "de Onbevlekte Ontvangenis". Ze ou zo'n 18 keer
aan haar zijn verschenen.* Je zou denken dat zo'n groot
aantal bezoeken een ideale gelegenheid zouden zijn geweest om enige
theologische beschouwing van betekenis over te brengen. Het lijkt
echter dat de hoofdboodschap (en dan nog in het Baskisch) dat de
vermeende "moeder van God" aan het meisje gaf, was: "Bid en doe boete
voor de bekering van de wereld". Och, en drink wat van het bronwater.
Tot haar eeuwige schande onderzocht de Rooms-Katholieke kerk de
beweringen van Soubirous gedurende vier jaar vooraleer
de devotie aan Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes goed te keuren.
Sindsdien heeft de Kerk 67 mirakels
in Lourdes geldig verklaard* (van de duizenden die werden
gemeld*) en heeft ze het boerenmeisje
heilig verklaard.* (Haar lichaam, dat wordt tentoongesteld, zou
onvergankelijk zijn, maar het gezicht en de handen, die zo echt lijken,
zijn gemaakt van was.) Naar schatting zouden de voorbije jaren zo'n 5
miljoen pelgrims jaarlijks de kapel in Lourdes bezoeken. In de voorbije
150 jaar zijn er zo'n 200 miljoen pelgrims geweest.* Voor wie het zich interesseert,
dat is een slagingspercentage van 0,.0000335% of 1 op 3
miljoen. Verder moet sinds 1947 iedereen die beweert mirakuleus te zijn
genezen voor een medische commissie verschijnen. "Tussen 1947 en 1990 werden
slechts 1000 genezingen gemeld waarvan er slechts 56 werden erkend, een
gemiddelde van 1,3 genezingen per jaar, tegen 57 per jaar
vóór 1914."* Sinds 1978 waren er slechts vier
erkende genezingen.* Dus, als je er aan denkt om naar
Lourdes te gaan voor een mirakuleuze genezing, dan zijn de kansen niet
erg hoog. Pelgrims kunnen misschien troost vinden in een Brits
onderzoek dat de mirakelzoekers gedurende een jaar na hun bezoek
regelmatig onderzocht en vaststelde dat ze minder ongerust en
depressief waren.* Maar wie zou niet blijer worden
van een reisje naar Zuid-Frankrijk waar je omringd wordt door mensen
die er veel slechter aan toe zijn dan jezelf?
Van alle genezingen die in Lourdes zijn voorgevallen, was er echter
geen enkele opvallende of ondubbelzinnige bij zoals het
teruggroeien van een verloren lichaamsdeel. De Vlaamse
filosoof Etienne Vermeersch vergelijkt dit
feit met het gebrek aan een duidelijk en ondubbelzinnig
bewijs voor het bestaan van Bigfoot of het monster van Loch Ness.
Hij beweerde tevens dat de pelgrims onderweg naar of van
Lourdes waarschijnlijk behoorlijk meer dodelijke ongevallen
hadden dan er genezingen waren.
Het feit dat de mirakelverhalen in de geschriften van diverse
godsdiensten gevallen beschrijven die naturalistisch kunnen worden
verklaard (de doden doen herrijzen of kanker genezen...wel, hij was
niet echt dood of zij had niet echt kanker) of als mythologisch kunnen
worden verworpen (geboren uit een maagd, verrijzen naar de hemel, drie
dagen onder water overleven) bracht Vermeersch tot de
uitdrukking "Lourdes-effect" om het vreemde
gebrek te beschrijven van één enkel ondubbelzinnig mirakel door al de
wonderdoeners die gedurende millennia op de massa indruk hebben
gemaakt. Waarom weigeren bovennatuurlijke machten zich op een
duidelijke manier te manifesteren? Het kan zeker niet een kwestie van
moeilijkheid zijn.
De grot bij Lourdes in 1858