Een paranormaal begaafde is een medium of persoon die over paranormale krachten beschikt.

De term werd het eerst gebruikt door de vermaarde scheikundige William Crookes om het beroemde medium en goochelaar Daniel Dunglas Home (1833-1886) te beschrijven. In 1871 woonde Crookes een séance van de zusjes Fox bij en was er na afloop van overtuigd dat de klopgeluiden die ze voortbrachten afkomstig waren van echte geesten. Crookes zei: “Ik heb [de klopgeluiden] getest op elke denkbare manier, tot ik enkel en alleen kon besluiten dat het echte objectieve gebeurtenissen zijn die niet door bedrog of met mechanische middelen verkregen zijn”.* In 1888 gaven de zussen toe dat ze de klopgeluiden zelf hadden geproduceerd door hun teengewrichten te kraken en door een aan een touw gebonden appel stiekem op de grond te laten stuiten. Over Home schrijft Peter Lamont: “Zo goed als alle anderen in dit domein werden op een gegeven moment betrapt op bedrog, maar bij hem was dat nooit het geval. Ik ben van kindsaf een goochelaar en ik werk al tien jaar in de parapsychologie. En ik weet niet hoe hij sommige dingen deed. Niemand heeft ze dusver kunnen verklaren.”*

Iemand die wel op bedrog werd betrapt was Florence Cook, een medium wier séances door Crookes werd bevestigd. Ze bedroog echter niet alleen als medium, zij en Crookes zouden ook de vrouw van Crookes hebben bedrogen. Volgens William Williams, hadden het medium en haar wetenschappelijke onderzoeker een geheime verhouding. Ze “gebruikten de séances als dekmantel voor hun ontmoetingen” (Williams 2000: 66). [Williams heeft zich mogelijk gebaseerd op het boek The Spiritualists: The Story of Florence Cook and William Crookes (Het verhaal van Florence Cook en William Crookes) van Trevor Hall (London, 1962), dat werd gepubliceerd als The Medium and the Scientist (Het medium en de wetenschapper) door Prometheus Books in 1984.* Zie Christopher 1975: 171.]

James Randi, die heel wat mensen heeft getest die dachten over paranormale gaven te beschikken, vond bij het testen van de vermeende paranormale gaven dat (1) de gaven van die mensen nooit in beheerste omstandigheden waren getest, en (2) dat diegenen die geen belachelijke redenering opgeven voor het falen tijdens de test oprecht stomverbaasd zijn over hun mislukking. Vaak zijn paranormaal begaafden geen bedriegers; ze geloven oprecht in hun gaven. Maar ze hebben hun gaven nooit op een zinvolle manier getest. Randi biedt een miljoen dollar aan om het even wie zijn of haar paranormale gaven kan bewijzen, maar enige haast is aangeraden want het aanbod eindigt op 6 maart 2010. De Australian vereniging van skeptici doet daar voor de paranormaal begaafde nog eens 100.000 Australische dollar bij en 20.000 Australische dollar voor wie "iemand nomineert die op succesvolle wijze de uitdaging van de Australische vereniging aangaat". B. Premanand van de Indische skeptici voegt er 100.000 roepie's aan toe. En, "Dhr. Prabir Ghosh zal 2.000.000 lakhs betalen aan wie bovennatuurlijke gaven beweert te bezitten en die kan bewijzen zonder zijn toevlucht te nemen tot truuks en op een locatie die door Prabir Ghosh werd gekozen". (Zie het artikel over Randi voor een lijst van alle bedragen die worden aangeboden aan wie zijn of haar paranormale gave kan bewijzen.)

Wie gelooft in het vermogen van iemand om geesten over te stralen (channeling), om stemmen of de aanwezigheid van doden te "horen" of "voelen", om het verleden, de toekomst of de gedachten van anderen te "zien", of om in contact te treden met een werkelijkheid die de natuurlijke wetten overstijgt, gelooft in iets hoogst onwaarschijnlijks. Paranormaal begaafden vertrouwen zelf niet op andere paranormaal begaafden die hen waarschuwen voor dreigende rampen. Paranormaal begaafden voorspellen hun eigen dood of ziekte niet. Ze gaan naar de tandarts zoals eenieder van ons. Ze zijn net zo verrast en bezorgd als wij wanneer ze een loodgieter of elektriciën moeten bellen om een defect bij hen thuis te herstellen. Hun vliegtuigen lopen vertraging op zonder dat ze die vertraging hebben kunnen voorzien. Als ze iets willen weten over Karel De Grote, dan gaan ze naar de bibliotheek; ze proberen niet om met Karels geest te praten. Kortom, paranormaal begaafden leven volgens de gekende natuurwetten behalve wanneer ze een paranormaal spel spelen met mensen. Paranormaal begaafden zijn niet erg bezorgd over mogelijke andere paranormaal begaafden die hun geest zouden kunnen lezen en hun diepste geheimen kunnen onthullen. Geen enkel casino heeft ooit paranormaal begaafden uit de speelzaal geweerd omdat dat niet nodig is.

In heel wat artikels van Het Woordenboek van de skepticus kan u diverse argumenten lezen over de onwaarschijnlijkheid van een paranormaal gebied. Als het onwaarschijnlijk is dat het paranormale echt is, dan is het onwaarschijnlijk dat paranormaal begaafden het paranormale gebied aanboren. Waarom zijn paranormaal begaafden dan zo populair bij zowel jong als oud, dom als intelligent, onwetend als wijs?

De belangrijkste redenen voor het geloof in paranormale gaven als helderziendheid en helderhorendheid zijn (1) de bemerkte juistheid van paranormale voorspellingen en lezingen; (2) de schijnbaar bovennatuurlijke voorgevoelens die vele mensen hebben, vooral in dromen; en (3) de schijnbaar fantastisch kleine kans dat dergelijke voorgevoelens of voorspellingen aan het toeval te wijten zijn. Wie gelooft baseert zijn of haar overtuiging niet op het volgens Dean Radin overweldigende wetenschappelijke bewijs voor psi.

De juistheid van paranormale voorspellingen wordt schromelijk overdreven. Het geloof in de nauwkeurigheid van helderzienden als Edgar Cayce en Jeanne Dixon is te wijten aan diverse factoren, waaronder fouten en hypes in de massamedia. Zo meldde de massamedia herhaaldelijk dat Jeanne Dixon de moord op de Amerikaanse president Kennedy correct voorspelde. Dat deed ze niet. De New York Times hielp de mythe verspreiden als zou Edgar Cayce door hypnose van een ongeletterde in een genezer zijn getransformeerd. Een van de meest schandelijke gevallen van medeplichtigheid van de massamedia in het verspreiden van het geloof in het paranormale, is het geval van de "paranormaal begaafde" Tamara Rand, producer Dick Maurice, en talk show-presentator Gary Grecco can KNTV in Las Vegas. Ze speelden allemaal onder één hoedje om het publiek te bedriegen door te beweren dat een videoband van een "Dick Maurice Show", waarop Rand de moordpoging van John Hinkley op president Ronald Reagan voorspelde, dateerde van 6 januari 1981. De band was in werkelijkheid opgenomen op 31 maart 1981, de dag na de moordpoging (Steiner).

Een andere reden waarom de nauwkeurigheid van paranormale voorspelling schromelijk wordt overdreven, is dat vele mensen niet begrijpen hoe paranormaal begaafden technieken gebruiken zoals heet en koud lezen. De nauwkeurigheid van voorgevoelens en voorspellingen is eveneens zwaar overdreven omwille van het niet begrijpen van voorkeur voor bevestiging en de wet van de grote getallen; hun nauwkeurigheid is ook overdreven omwille van de onwetendheid over hoe het geheugen werkt, vooral over hoe dromen en voorgevoelens vaak ingevuld worden na het feit.

paranormale artiesten

Het sterkste soort bewijs voor paranormale krachten komt van getuigenissen over een vermeende paranormale vertoning. Sommige artiesten lijken zaken te kunnen verrichten die paranormale krachten vereisen; dit zijn meesters-illusionisten. Anderen lijken ons zaken over onszelf en onze geliefde overledenen te kunnen vertellen die alleen wij kunnen weten; dit zijn de meesters in het koud lezen. Anderen vergaren stiekem informatie over ons en bedriegen ons dan door ons te doen denken dat ze hun informatie via paranormale weg hebben verkregen.

Het succes van divers bedrog door bedrieglijke paranormaal begaafden toont hoe moeilijk het is om door de opvoering heen te kijken. Psycholoog Ray Hyman, die als "paranormaal begaafde" werkte om z'n universiteitsstudies te kunnen financieren, beweert dat de meest gebruikte methode van de paranormaal begaafden "koud lezen" is en biedt de volgende Leidraad tot Koud Lezen:

1. Je moet zelfvertrouwen hebben zonder arrogant te zijn. In feite zal je waarschijnlijk voordeel halen door nederig over te komen. James van Praagh en John Edward vertellen hun publiek herhaaldelijk dat ze niet altijd even nauwkeurig zijn, dat ze niet weten hoe hun krachten werken, dat ze zaken foutief interpreteren, enz. Maar ze geven nooit enige reden om te denken dat ze niet echt contact hebben met de doden.
2. Verricht het nodige onderzoek. Je moet over de laatste statistieken beschikken (bv. de meeste vliegtuigongelukken gebeuren in de maand april; de meeste vliegtuigen hebben iets roods op hun staarten). Je moet via enquêtes weten wat de meeste mensen denken. Ook moet je uit voorafgaandelijke informele gesprekken informatie halen die later nuttig kan zijn, zoals 's namiddags spreken met een cameraman en tijdens de avondvoorstelling wordt je "gecontacteerd" door zijn overleden vader, waarover hij je die namiddag had verteld.
3. Je moet de klant ervan overtuigen dat hij of zij de reden van succes of mislukking zal zijn. Dit is eigenlijk waar omdat het de klant is die alle vitale informatie bezit die zo schokkend en onthullend lijkt. Het zit in de menselijke aard om een betekenis te vinden, wat dit geen moeilijke opdracht maakt. De klant zelf zal een betekenis geven aan veel van wat je hem of haar vertelt. Als je "juni" opwerpt en geen reactie krijgt, dan geef je de klant het gevoel alsof hij of zij het zich niet goed herinnert. Als je zegt "8, de 8e maand, 8 jaar, augustus" en iemand hapt toe door te zeggen "Vader stierf in augustus", dan denkt de klant dat jij hem of haar dat feit vertelde en niet omgekeerd. Wanneer je zegt "Ik zie een uurwerk, een armband, iets om de pols" en de klant zegt "Ik heb mijn halsketting in de doodskist van m'n moeder gelegd.", dan zeg je "Juist. En ze dankt er jou voor." Iedereen denkt dat jij wist dat ze een halsketting in de doodskist had gelegd en ze zullen vergeten dat je aan het vissen was naar een of ander juweel om de pols.
4. Wees alert. Heeft de persoon dure juwelen om maar versleten kleren aan? Draagt ze een pin met de letter 'K' op. (Dan weet je best dat 'Karel' een goede gok is hier. Niet dat het wat uitmaakt want wanneer de klant jou de naam van de persoon geeft zal hij of zij denken dat jij diegene was die het hem of haar vertelde!)
5. Gebruik vleiende woorden en doe alsof je meer weet dan je echt weet.

De lijst gaat verder maar je begrijpt het stilaan wel. Wat lijkt op paranormale krachten is weinig meer dan wat vissen waarbij de klant alle relevante details geeft en ze met elkaar verbindt, terwijl de "paranormaal begaafde" berichten lijkt te krijgen uit het hiernamaals. Uiteraard is de "paranormaal begaafde" soms gewoon een alerte, attente persoon, die zaken zegt die passen bij de leeftijd en het geslacht van de persoon. Aan een van mijn studenten bijvoorbeeld --recht uit de middelbare school, groot, knap, sterk en atletisch gebouwd--vertelde een "paranoramaal begaafde" dat hij zich seksueel moest onthouden om niet met een baby te worden opgescheept. De student werd onmiddellijk een aanhanger van het paranormale. Hij had al een meisje zwanger gemaakt en had een dochter. In het hoofd van deze jonge man werd die goede raad plots een bewijs van paranormale krachten. De paranormaal begaafde vertelde hem ook andere zaken die "niemand had kunnen weten", zoals dat hij ooit op zichzelf had overgegeven en in z'n broek had gedaan. Hij had dit blijkbaar als jonge man gedaan en besefte niet dat de begaafde een bijna universele situatie voor baby's beschreef.

Het bedrog kan uiteraard indrukwekkender zjin dan koud lezen. Volgens Lamar Keene, een "hervormde paranormaal begaafde", zoeken sommige mensen paranormaal advies bij professionele paranormaal begaafden die informatie uitwisselen over hun klanten. Sommige paranormaal begaafden verlaten zich op de techniek heet lezen, d.w.z. dat ze concrete informatie hebben over jou die ze op diverse bedrieglijke manieren hebben verkregen. Ze hebben mogelijk onderzoek verricht naar jou en weten daarom zaken die ze niet horen te weten. Ze kunnen een handlanger hebben die met jou een praatje slaat, luistert naar jouw gesprekken, jou een enquête of iets dergelijks laat invullen, enz. De paranormaal begaafde zelf kan vóór de sessie een praatje met jou slaan en zo informatie vergaren die later wordt gebruikt. Nog anderen zijn goochelaars die hun goochelkunsten afdoen als paranormale krachten.

Er wordt ook gesteld dat als paranormale krachten bestaan, het gebruik ervan "een grote en onethische schending van de privacy" zou zijn en dat "beroepen die bedrog inhouden waardeloos zouden zijn" (Radford). Er zou geen nood meer zijn aan infiltratiewerk of spionnen. Elke kinderlokker zou onmiddellijk worden geïdentificeerd. Geen enkele dubbelagent zou z'n rol kunnen volhouden. Paranormaal begaafden zouden bijzonder gewild zijn als medewerker in banken, in bedrijven en aan de overheid. "De meeste paranormaal begaafden zouden ontzettend rijk zijn...." (Radford) en aangezien paranormaal begaafden zulke altruïstische mensen zijn, die hun tijd besteden aan om anderen te helpen praten met de doden of te helpen ontdekken wat ze met hun leven moeten doen, zouden ze de loterij winnen en een deel van de winst aan de behoeftigen schenken. We zouden geen rechtzaken nodig hebben: paranormaal begaafden kunnen ons vertellen wie schuldig is en wie niet. De leugendetector zou overbodig worden. Het sleutelwoord hier is natuurlijk als. Als paranormale krachten bestaan, dan zou de wereld er inderdaad heel anders uitzien.

Het is duidelijk dat paranormaal begaafden op drie manieren kunnen worden verklaard: (1) ze zijn werkelijk paranormaal begaafd; (2) het zijn bedriegers die hun voordeel halen uit de goedgelovigheid en zwakheden van de mensen; of (3) ze zijn misleid en bedriegen zichzelf. Van de drie mogelijkheden is de eerste het minst waarschijnlijk. "Paranormaal begaafden" die eerlijk zijn over hun bedrog noemen zichzelf mentalisten en noemen hun kunst magie of illusionisme. Maar het zijn net de "paranormaal begaafden" en niet de mentalisten die zo geliefd zijn in de massamedia. Dus, wanneer de massamedia reclame maken voor "paranormaal begaafden" omwille van hun entertainment- of nieuwswaarde, maken ze eigenlijk reclame voor bedrog of stimuleren ze misvattingen. Misschien denken de media dat er geen probleem is omdat de meeste partijen in het paranormale spel instemmende volwassenen zijn. Misschien staat de politie het toe en is dat de reden waarom paranormaal begaafden op televisie zoals Miss Cleo hun praktijken kunnen uitvoeren zonder angst te moeten hebben voor een arrestatie wegens het bedriegelijk beweren dat men paranormaal begaafd is.