retrospectieve vervalsing (retrospective falsification)
D.H. Rawcliffe bedacht deze term om te verwijzen naar het het proces van
het vertellen van een verhaal dat tot op zekere hoogte feitelijk is maar
dat na verloop van tijd vervormd en vervalst wordt door het navertellen
met verfraaiingen. De verfraaiingen kunnen bestaan uit speculaties, samengevoegde
gebeurtenissen die op verschillende tijdstippen of op verschillende locaties
plaatsvonden en het toevoegen van informatie zonder verificatie. De kracht
achter het verhaal is details te vinden of te verzinnen die overeenstemmen
met het gewenste resultaat. Dat proces kan bewust of onbewust verlopen.
Het originele verhaal wordt omgevoemd in een versie waarin de gunstige
onderdelen worden benadrukt en waarin de minder gunstige worden weggelaten.
De vervormde en valse versie wordt een herinnering en verslag van een
opmerkelijk verhaal. Voorbeelden van dit proces zijn onder meer verhalen
van mirakuleuze gebeurtenissen en de ontwikkeling van het geloof dat buitenaardse
wezens zijn geland in Roswell in de Amerikaanse
staat New Mexico.
De term wordt in de psychologie gebruikt om het proces te beschrijven waarin valse herinneringen worden gecreëerd door gebeurtenissen uit het verleden de selecteren en om te vormen zodat ze aan de huidige wensen beantwoorden. Retrospectieve vervalsing komt bij de meeste, zoniet alle, mensen voor en is doorgaans een onbewust proces. Wanneer het bewust is, zoals in politiek vaak gebeurt, kan het andere namen krijgen, zoals "politiek-historisch revisionisme."
Zie ook: confabulatie, Our Lady of Watsonville, vrome bedrieger, paranormale detective en shoehorning