Subjectieve validatie is het proces waarbij woorden, verklaringen of tekens als nauwkeurig worden bevonden omdat men in staat is ze persoonlijk betekenisvol en waardevol te vinden. Subjectieve validatie is een wezenlijk onderdeel van elke succesvolle koude lezing door astrologen, handlezers, tarotlezers, mediums en dergelijke. De klant in zulke lezingen moet meewerken. Gelukkig voor het medium, willen de meeste klanten doorgaans heel graag dat de lezers slagen en willen ze hard werken om een persoonlijke betekenis te vinden in om het even wat de lezer zegt. Bij een succesvolle koude lezing zal de klant overtuigd zijn dat de nauwkeurigheid van de lezing niet te wijten was aan zijn wil tot medewerking maar wel aan de krachten van de astrologie, handleeskunde, tarot, of het medium zijn.

Klanten zijn doorgaans heel gehoorzaam. Een medium zegt dat een vaderfiguur haar probeert te contacteren vanuit de geesteswereld en de klant moet enkel maar iemand vinden die in dat plaatje past. Het hoeft niet de vader van de klant te zijn. Dus wanneer de (vrouwelijke) klant deze vaderfiguur als haar overleden echtgenoot identificeert, dan houdt dit meteen een validatie van het medium door de klant in. Het medium wordt immers door de klant gevalideerd op het moment het medium het bericht "Ik loop niet alleen" krijgt en de klant hierin een communicatie ziet van een overledene die in een rolstoel zat vooraleer hij stierf. Er bestaan duizenden manieren om iets te zien in een dubbelzinnig bericht zoals de naam 'Michael' of de uitdrukking 'kapot wiel' maar het volstaat voor de klant om er één te vinden om het medium te valideren.

Bij subjectieve validatie hebben we ook te maken met een selectief geheugen omdat het bijzonder onwaarschijnlijk is dat de klant een betekenis zal vinden in elke uitspraak van het medium. Gelukkig voor het medium zal de klant gewoonlijk de foutieve uitspraken vergeten en zich enkel de juiste herinneren. Met andere woorden, de klant zal zich enkel herinneren waaruit ze iets kon opmaken maar zal vergeten wat geen betekenis had. Het gebeurt ook maar zelden dat iemand een onafhankelijk controle doet van de slagingspercentage van de uitspraken van het medium. Dus als een klant tevreden is en denkt dat de 'lezing' juist was, dan wordt dat door het medium -en door mensen ald Gary Schwartz die mediums testen- doorgaans als een afdoend bewijs gezien van de juistheid van de lezing.

Hoe sterker de wens om contact te maken, hoe meer de klant zal proberen om een betekenis en verband te vinden in de uitspraken van het medium. Dit feit zou een factor moeten zijn bij het opstellen van experimenten die de aanleg moeten testen van een medium om berichten van geesten te ontvangen. Experimentatoren zouden altijd feitelijke beweringen van klanten moeten controleren. Maar hoewel deze controle van feitelijke correctheid belangrijk is in het beoordelen van het succes van een medium, mag men niet het belang vergeten van de studies over de werking van het menselijk brein met betrekking tot het vinden van een betekenis in diverse onsamenhangende gegevens. Het algemene effect van subjectieve validatie zou duidelijk moeten worden in de manier waarop klanten de juistheid van de mediums beoordelen.

Gary Schwartz wordt door sommigen hedentendage beschouwd als de prominente onderzoeker van mediums. Maar toen hij Allison Dubois testte - die model stond voor de paranormaal begaafde in de televisiereeks "Medium" - maakte hij geen gebruik van middelen die subjectieve validatie hadden kunnen elimineren als verklaring voor de grote tevredenheid van de vrouw die door Dubois een lezing had laten doen. Er werd de paranormaal begaafde gevraagd om contact op te nemen met een overleden persoon uit de nabijheid van een vrouw in Engeland die ze nog nooit had ontmoet. Ze kreeg enkel de voornaam van de vrouw en dat ze iets van haar overleden man wou horen. Tijdens de lezing zelf, bevond Dubois zich in het laboratorium van Schwartz aan de universiteit van Arizona, de klant bevond zich in Engeland. Een transcript van de informatie die Dubois gaf -zogezegd van de overleden man- werd naar de vrouw in Engeland gestuurd. Ze beoordeelde de lezing als 73 procent juist. Schwartz merkt op: "Dat is een uitzonderlijk hoog cijfer." Maar, hij meldt niet of hij dezelfde lezing ook naar andere vrouwen stuurde in Engeland die met hun dode man in contact zouden willen komen. Mocht hij dat gedaan hebben, dan zou hij een gelijkaardig resultaat hebben verkregen. Mensen die valse personaliteitslezingen krijgen beoordelen die vaak als voor 80% correct.* C. R. Snyder verkreeg vergelijkbare goede resultaten van mensen die valse astrologievoorspellingen kregen (Zusne and Jones 1989: 207). Zonder degelijke controlemechanismen, kunnen de hoge resultaten in de experimenten van Schwartz niet op redelijke wijze als "uitzonderlijk hoog" worden bestempeld.

In zijn Afterlife Experiments vermeldt Schwartz zo goed als niets over subjectieve validatie behalve dan om koud lezen uit te sluiten als middel van de mediums omdat ze niet de standaardtruuks zouden gebruiken van tovenaars en mentalisten. Het succes van een koude lezing bij een klant hoeft echter niet af te hangen van gokken of bedriegen. Het hoeft neit af te hangen van het gebruik van Forer- of Barnumverklaringen. Het hoeft niet af te hangen van een visexpeditie met snelle rake vragen. Evenmin hoeft het af te hangen van het spelen van Sherlock Holmes waarbij subtiele tips opgepikt worden van het gedrag, kledij, intonatie, parfum, juwelen, enz. van de klant. Maar koud lezen hangt altijd af van de klant die van goede wil is en in staat is een verband te vinden in de verscheiden informatie van het medium.

Subjectieve validatie komt echter niet alleen bij koud lezen voor maar ook in andere gevallen. Bijvoorbeeld, klanten die valse personaliteits- of astrologische lezingen krijgen schatten die doorgaans heel correct in. Waarom? Omdat mensen heel goed zijn in het vinden van betekenissen die er niet zijn en betekenis te geven aan wat eigenlijk betekenisloos is. We zijn vooral goed in het leggen van verbanden met onszelf. Woorden, symbolen, tekens, geluiden, gebaren e.d. hebben geen betekenis op zichzelf. Mensen geven hen een betekenis en vaak geven we er zelfs een persoonlijke betekenis aan terwijl die niet bedoeld was. Wij zijn hier bijzonder goed in en je zou kunnen stellen dat dat ons onderscheidt van de andere wezens op deze planeet. Maar soms zien we niet wat juist is. We zien wat we willen zien en we horen wat we willen horen. Als onze motivatie voldoende sterk is, kunnen we soms zelfs de doden terug tot leven brengen of beginnen te geloven dat alledaagse zaken in onze levens doordrenkt zijn met paranormale of bovennatuurlijke betekenissen.

 


*Af en toe wordt een medium betrapt op een kolossale fout, zoals Sylvia Browne die op de Montel Williams aan de ouders van een tienjarig vermiste jongen vertelde dat hun zoon dood was. Vier jaar later werd Shawn Hornbeck levend teruggevonden. Browne had ook verteld dat de man die Shawn had ontvoerd "een donkere huid had maar niet zwart was, eerder van Spaanse afkomst". Ze zei dat hij lang zwart haar met vlechten had en "heel groot" was. Ze had het op alle vlakken mis. Ze was ook verkeerd over het voertuig waarmee Michael J. Devlin, de gearresteerde man, reed. Een ander vermeend paranormaal begaafde, James Van Praagh, zei dat twee mensen betrokken waren bij de ontvoering en dat één persoon die in een spoorwegmaatschappij werkte was betrokken en dat het lichaam in een treinwagon verborgen kon zijn.

Een kijkje op het discussieforum van Van Praagh toont waarom dergelijke fouten het geloof van de mensen in charlatans als Browne en Van Praagh nauwelijks beïnvloeden. Voor de toegewijde aanhanger kan de paranormaal begaafde niets verkeerds doen. Wat een fout lijkt is misschien niet echt een fout. Het is mogelijk dat de paranormaal begaafde in de war raakte en de ene geest verwarde met een andere. Enzovoort. En zoals Van Praagh en Browne vaak hebben gezegd, ze zijn niet God en dus niet onfeilbaar. Wanneer je gevalideerd bent, heb je gelijk, en wanneer je het fout hebt, heb je ook gelijk. De vermeende paranormaal begaafde bevindt zich tegenover zijn toegewijde volgelingen in een win-winsituatie.