Het vals dilemma is een rederingsdenkfout waarbij alle redelijke alternatieven niet worden overwogen. Dit wordt soms de of-of denkfout genoemd: men brengt een schijnbaar echt dilemma naar voren --Ik moet het ene of het andere kiezen-- terwijl er in werkelijkheid andere goede alternatieven bestaan. (Er kunnen ook valse trilemma's, enz. bestaan.)

Bijvoorbeeld, als iemand schijnbaar paranormale gaven zou willen bewijzen, dan wordt de denkfout van het vals dilemma gemaakt als men als volgt redeneert: Ze is ofwel een bedriegster of ze is echt paranormaal begaafd, en ze is geen bedriegster; dus, ze moet echt paranormaal begaafd zijn.

Er is minstens één andere mogelijke verklaring voor de schijnbaar paranormale gaven: ze gelooft echt dat ze paranormaal is maar ze is het niet. Voor sommige mensen lijkt het of een Sylvia Browne, een John Edward of een James Van Praagh paranormale gaven hebben, maar ze hoeven geen bedriegers te zijn als ze niet echt paranormaal begaafd zijn. Het kunnen bedriegers zijn, maar misschien geloven ze echt dat ze in contact staan met een andere dimensie. Met andere woorden, ze kunnen ook misleid zijn. Dit betekent niet dat ze geestesziek zijn, maar hun valse overtuigingen kunnen zo diep zitten dat geen enkel bewijs of argument van het tegendeel hen kan overtuigen van hun fout.

Iemand kan per vergissing beginnen te denken dat hij paranormaal begaafd is door het meemaken van een gebeurtenis die niet op natuurlijke manier kan worden verklaard. Dit niet in staan zijn om de gebeurtenis anders dan als paranormaal gegeven te verklaren kan door anderen worden versterkt. De gebeurtenis en de aanmoedigingen van anderen kan hem doen denken dat hij een 'gave' heeft. Zaken die puur toeval zijn kunnen hem tekenen lijken van helderziendheid. Hij is misschien een heel gevoelig persoon die de wensen van anderen snel en makkelijk in zich opneemt waardoor de anderen denken dat hij over paranormale krachten beschikt terwijl hij in werkelijkheid enkel een heel gevoelig en alert persoon is. Hij is mogelijk goed in het lezen van lichaamstaal of in het onbewust oppikken van subtiele hints zoals oogbewegingen of bijna onwaarneembare lichaamsbewegingen die informatie kunnen verschaffen. Mensen vragen hem misschien om dingen te zeggen over wat hij ziet of voelt, in de hoop dat hij contact zal maken met de toekomst of met de doden. Hij wil misschien een dienst bewijzen en dingen zeggen als "Hij dankt je voor de muziek", "Ik zie geld dat jou tegemoet komt", of "Uw broer staat op het punt zijn leven drastisch te wijzigen". Mensen kunnen betekenis vinden in deze verklaringen. Dit versterkt zowel zijn geloof in zijn krachten als het geloof van de anderen. Er is een dynamiek aan de gang tussen mediums en klanten die geloven in hun gaven. Soms is deze dynamiek heel krachtig en emotioneel. In groepen kan het effect zelfs besmettelijk zijn. "Ze dankt je voor Pluisje. Betekent dit iets?" Een vrouw begint ongecontroleerd te huilen. "Dat is onze dochter! Ze was slechts drie jaar oud. Ze hield van haar pluizig deken. Ik stopte haar elke avond in met haar favoriete deken". Het duurt niet lang voor de helft van het publiek meehuilt, overtuigd dat het medium contact heeft gelegd. Waarom? Het medium sprak een zin uit en een arme vrouw verbond de zin met haar dode dochter. Alle specifieke informatie over dit pluizig deken werd door de klant zelf geleverd, maar het publiek, en misschien het medium zelf, denkt dat een dood kind heeft gesproken tegen een complete vreemde op een bizarre manier (cryptische boodschap in een publiek forum).

Dus, naast het echt paranormaal of een bedrieger zijn, kan een persoon die paranormaal begaafd beweert te zijn ook misleid zijn. Zijn gave om zichzelf en anderen te overtuigen van zijn paranormale krachten wordt door deze misleiding niet verminderd. Meer nog, het wordt erdoor versterkt. Door te geloven in zijn krachten en door bekrachtiging door de gemeenschap, wordt hij steeds meer overtuigd en zeker van zijn gave. Wanneer hij zegt dat iets duidelijk fout is of iets zegt waar de klant niet meteen iets aan kan verbinden, dan zegt hij dat zijn krachten niet onfeilbaar zijn of dat hij gelijk heeft maar de klant niet goed meewerkt of niet goed genoeg nadenkt. Hij kan heel bedreven worden in een waaier aan koud lezen-technieken zonder zelfs te weten wat koud lezen is. Nogmaals, misleid zijn betekent niet dat iemand dom of krankzinnig is. Het betekent dat het voor skeptici zo goed als onmogelijk is om hem ervan te overtuigen dat wat hij doet geen bewijs is van paranormale begaafdheid.

Hier volgt een ander voorbeeld van een vals dilemma: Het heelal ontstond ofwel per toeval ofwel is het ontworpen. Het was geen toeval dus moet het ontworpen zijn. Er is nog minstens één andere mogelijkheid: Het heelal lijkt ontworpen te zijn maar is het niet. Het heelal is er altijd in een of andere vorm geweest, en het neemt op een gegeven moment welke vorm ook aan door een combinatie van toevallige factoren die onderhevig zijn aan inherente wetten en constanten. Een variante van dit voorbeeld is het idee dat ofwel alles een reden heeft ofwel alles willekeur is. Maar zelfs zogenaamde willekeurige variaties in de evolutie gebeuren om verschillende redenen. Een andere variante van de denkfout is de bewering dat ofwel evolutie ofwel intelligent ontwerp waar is. Er kan echter een ontwerper van het heelal zijn die evolutie als deel van het ontwerp gebruikte.

Een ander voorbeeld van een vals dilemma: L. Ron Hubbard beweerde dat ofwel cellen bewust zijn of dat de menselijke ziel "het sperma en de eicel binnendringt bij de bevruchting" (Dianetics: 71). Beide ideeën kunnen foutief zijn en ze zijn dat waarschijnlijk ook.

Een ander voorbeeld: Ofwel zag de ooggetuige een buitenaards ruimteschip of hij is een leugenaar. Misschien heeft hij zich enkel vergist.

Nog een: Ofwel was deze persoon echt ontvoerd door buitenaardse wezens of hij is gek. Hij is niet gek. Dus, de meest waarschijnlijke verklaring is dat hij ontvoerd werd door buitenaardse wezens. Iemand kan misleid zijn zonder krankzinnig te zijn.

En nog een: Als skepticus bent u ofwel een hekelaar ofwel een onderzoeker. Hoe noem je iemand die zijn eigen onderzoek gebruikt om een bewering te hekelen?

Ik zal besluiten met een eigen voorbeeld. Iemand vroeg me ooit: Is uw zwaar gekoesterde "skepticisme" gebaseerd op wetenschappelijk bewijsbare feiten of op een persoonlijk, emotioneel, heimelijk motief?